Inzichten uit de community of practice van School centraal

Ontwikkelen en toepassen van een instrumentarium voor het beoordelen van de culturele ontwikkeling van leerlingen. Hierbij wordt de leeropbrengst centraal gesteld en een relatie gelegd met de kerndoelen op het gebied van kunstzinnige oriëntatie.

In deze lijn creëren we de randvoorwaarden om een duurzame kwaliteitsslag in cultuureducatie op de basisschool mogelijk te maken en te verankeren. Scholen en culturele instellingen werken in lokale projecten samen aan leerlijnen en deskundigheidsbevordering. Hierbij ontwikkelen en testen zij instrumenten voor evaluatie, toetsing, en borging van kwaliteit.

Hoe kunnen we leeropbrengsten volgen, stimuleren en waarderen? We clusteren de inzichten die binnen de programmalijn zijn opgedaan in vier thema's:

1. Waartoe wil je de culturele ontwikkeling van kinderen zichtbaar maken?

  • Het volgen van de ontwikkeling van kinderen geeft je als leerkracht inzicht in het effect van de gevolgde aanpak. Het maakt zichtbaar op welke aspecten kinderen nog meer begeleiding nodig hebben en welke vorm voor de kinderen goed werkt.
  • Het is belangrijk ouders te laten zien hoe hun kinderen zich ontwikkelen. Een speciaal aandachtspunt is: hoe kun je ouders informeren over het cultuuronderwijs (welke aanpak wordt gehanteerd, en welke effecten zullen zij mogelijk zien in de ontwikkeling van hun kinderen)
  • Een systeem voor het inzichtelijk maken van de ontwikkeling van kinderen helpt om (eventueel aanvullend op de Citotoets) extern verantwoording af te leggen over de gevolgde aanpak en resultaten. Het legitimeert de aanpak van de school en illustreert het belang van cultuureducatie.
  • Wanneer je het systeem voor het inzichtelijk maken van leerresultaten combineert met het inrichten van het leerproces op maat per groep of per kind, ontstaat ruimte voor inbreng van de leerkracht. Leerkrachten kunnen werken volgens hun eigen visie en zijn niet of minder gebonden aan een methode. Het kan hun veel energie en voldoening geven en verbetert het onderwijs.

2. Wat wil je graag laten zien over de culturele ontwikkeling van kinderen?

  • Het is belangrijk dat kinderen zich eigenaar voelen van hun leerproces, en zich herkennen in dat wat zichtbaar gemaakt wordt over hun ontwikkeling en resultaten.
  • Het is mooi als je niet alleen prestaties kunt laten zien, maar ook de interesse van kinderen in cultuur en hun motivatie om aan activiteiten deel te nemen (ook buitenschools)
  • Het is interessant om na te gaan of je niet alleen dat wat kinderen tijdens de lessen laten zien kunt meenemen, maar ook dat wat ze in de pauze of buiten schooltijd laten zien.
  • Het is belangrijk om niet teveel te denken in termen van goed/fout. Het is voor de ontwikkeling van kinderen belangrijk dat ze fouten mogen maken, dat ze zich veilig voelen om te experimenteren.
  • Het is goed om te laten zien dat kinderen via cultuuronderwijs 21e eeuwse vaardigheden ontwikkelen. Cultuuronderwijs is vaak onderdeel van een groter geheel. Dat kun je meenemen bij de beoordeling.

3. Hoe kun je de culturele ontwikkeling van kinderen inzichtelijk maken?

  • Met filmpjes kun je vaak beter dan met woorden laten zien wat de leeropbrengst is voor de kinderen (bijvoorbeeld bij de discipline dans).
  • Het vraagt nog meer tijd om goede digitale systemen te ontwikkelen, in aansluiting bij de verschillende kunstdisciplines. We kunnen hierbij wellicht gebruik maken van voorbeelden in de sportwereld.
  • De wijze van beoordelen moet passen bij het doel, de vorm en de inhoud van het onderwijs.
  • Het geven van feedback, het organiseren van peerreview en stimuleren van reflectie zijn heel effectieve manieren om ontwikkeling inzichtelijk te maken en het leerproces te stimuleren.
  • Robinson is een digitaal leerlingontwikkelsysteem dat speciaal gericht is op de culturele ontwikkeling van leerlingen en formatieve beoordeling.

4. Wat zijn belangrijke uitgangspunten bij het ontwikkelen van een eigen systeem voor het volgen en beoordelen van kinderen?

  • Er zijn meerdere jaren nodig om als team een gedeelde visie te ontwikkelen a) op het belang van cultuur, b) over de manier waarop je in de lessen aandacht aan cultuur kunt besteden (van product- naar procesgericht) en c) over hoe je de ontwikkeling van kinderen kunt volgen. De nieuwe aanpak moet gedragen worden door het hele team en passen bij het beleid en de werkwijze van de school. Het moet uiteindelijk in het DNA van het team zitten.
  • Directeuren hebben een sleutelrol. Zij sturen de ontwikkeling aan en hebben oog voor verduurzaming.
  • Directeuren moeten een sterk team vormen met hun ICC'ers. Voor ICC'ers is het van belang om niet alleen de kwaliteiten te hebben om culturele activiteiten te organiseren, maar om ook kwaliteiten te hebben om op een hoger niveau mee te denken over het stimuleren van innovatie.
  • Het proces kan zowel top-down als bottum-up ingericht worden. Zoek naar een goede balans met: draagvlak bij het team, voorbeeldgedrag van de directeur, ruimte voor voorlopers, betrokkenheid van alle teamleden en een trotse presentatie naar buiten.
  • Het geven van cijfers past niet bij het volgen en beoordelen van de culturele ontwikkeling van kinderen.
  • Het betrekken van een externe kan ondersteunend zijn vanwege zijn of haar onafhankelijke en frisse blik.