Nieuwe media en creativiteitsontwikkeling

“De informatieverwerking van de kinderen zie je hiermee anders worden.”

Stichting Proo, het bestuur van de openbare basisscholen in Elburg, Epe, Ermelo, Harderwijk, Heerde, Nunspeet, Oldebroek en Putten, wil dat leerlingen hun creativiteit ontdekken met behulp van nieuwe media. Kunst wordt op zó’n manier bij de kinderen gebracht dat zij leren samenwerken, creatief denken en ICT-vaardigheden ontwikkelen. Werken met iPads en apps stimuleert het creërend vermogen. Alle 23 leerkrachten van De Bogen in Harderwijk en De Korenbloem in Putten volgden het afgelopen half jaar de training mediacreativiteit, een blended learningtraject van CultuurCollege. Vandaag presenteren de leerkrachten wat zij gedaan hebben in hun klas. Een scala aan lesopzetten, inspirerende ideeën en aansprekende resultaten passeert de revue.

Kinderen verwonderen met illusies

Marenka de Vries is leerkracht in groep 5: “Ik heb gekozen voor illusies omdat ik dat zelf super leuk vind. Ik wilde de kinderen verwonderen door illusies te bekijken en heb daarvoor de app Mindf*ck van Victor Mids ingezet. Zijn experimenten fungeerden als opdracht voor de kinderen en als mijn leidraad voor de uitwerkingen van de culturele competenties uit C-zicht. Je hersens voor de gek houden is het thema, een koppeling naar wetenschap. We bekeken gemanipuleerde foto’s en daarna maakten de leerlingen in groepjes een foto die niet klopt en toch ook weer wel. De kinderen werden heel enthousiast toen ze in de gaten kregen hoe het in elkaar zit. Ze gingen elkaars werk bekijken op Padlet.com. De informatieverwerking van de kinderen zie je echt anders worden hiermee.”

“Van het zenden naar kinderen, naar leren ván kinderen. Dat zien we met deze training al goed terug.” Erik Vis, directeur obs De Bogen in Harderwijk.
“Van het zenden naar kinderen, naar leren ván kinderen. Dat zien we met deze training al goed terug.” Erik Vis, directeur obs De Bogen in Harderwijk.

Creërend vermogen van kleuters

Annemarie Overeem en Connie Stubbe werkten in groep 1 en 2 met vorm en kleur. “We hebben een serie lessen rond Elmer en Mondriaan ontwikkeld om het creërend vermogen van de kinderen te ontwikkelen. Met de prentenboeken van Elmer als vertrekpunt, vroegen we de kinderen hoe zij zelf een olifant wilden maken. Dit hebben ze vervolgens met verschillende materialen en technieken gedaan: scheuren en plakken, schilderen en met zand, versierd met gekleurde materialen. We hebben veel moeite gedaan om passende apps te vinden, maar vonden alleen tekenapps. Daar hebben de kinderen ook met veel plezier mee gewerkt.

Wat valt je op aan Mondriaan?
In groep drie gingen we verder met een les over Mondriaan. We vroegen: wat valt je op aan het schilderij? De kinderen beschilderden dozen in de kenmerkende kleuren en mochten daar vervolgens bouwwerken van maken. Ze fotografeerden elkaar bij het bouwwerk. We hebben een stevige rand om de iPads gedaan en nu laten we er ook de kleuters gewoon mee rondlopen. Samenwerken is nog best lastig op deze leeftijd, ze roepen ‘ik doe dit’ en ‘ik doe dat’. De begeleiding daarin is belangrijk. Je ziet de samenwerking dan wel echt groeien.” 

Als resultaat van dit traject beschikken de scholen over leerkrachten die ambities met 21e-eeuwse vaardigheden niet alleen actief onderschrijven, maar ook kunnen waarmaken.
Als resultaat van dit traject beschikken de scholen over leerkrachten die ambities met 21e-eeuwse vaardigheden niet alleen actief onderschrijven, maar ook kunnen waarmaken.

Videoclips en een getekend digitaal boek in groep 4 en 5

Miranda van Duinen liet haar groep een videoclip maken met de app Videostar. Daarin zoek je een liedje uit en bedenkt er een dans bij. “De kinderen begonnen gelijk met filmen en dat ging natuurlijk niet goed. Zo ontdekten ze dat ze eerst moesten overleggen over de aanpak en dan oefenen. Ik heb eigenlijk alleen het oefenen maar hoeven stimuleren, ze hebben verder alles zelf bedacht.”

Annemarie de Wind en Christa van Weelden ontwierpen een lessenserie rond het thema Lente voor groep 4 met de app Bookcreator. “De kinderen kwamen met foto’s en hebben een lied en dans gemaakt. De zinnen uit het lied hebben ze geïllustreerd. In overleg met elkaar sloten zij zinnen en tekeningen op elkaar aan tot een boek. Vervolgens maakten ze een foto van de eigen tekening en hebben ze de tekst er weer onder gezet. Sommigen doen dat razendsnel. Het digitale boek kreeg een omslag en een aftiteling met de auteurs. Het is nog niet het eindproduct, want nu bedachten we dat het wel leuk zou zijn als de kinderen het boek zelf nog gaan inspreken. En zo blijven we ontwikkelen.”

“Dat vind ik nou zo leuk, dat kinderen uit groep 4 mij vertellen dat het ook op een heel andere manier kan.” Christa van Weelden, leerkracht obs De Bogen.
“Dat vind ik nou zo leuk, dat kinderen uit groep 4 mij vertellen dat het ook op een heel andere manier kan.” Christa van Weelden, leerkracht obs De Bogen.

Animatiefilmpjes door groep 6, 7 en 8

Jennifer Endendijk liet de leerlingen van groep 6, 7 en 8 van De Korenbloem iStopMotion animatiefilmpjes maken. Fresh Guacamole van Pes diende als inspiratiebron. En dat werkte! “De kinderen hebben veel meer ideeën erbij dan ik kan bedenken. Ze hebben heel snel door hoe zo’n animatie werkt. Ik hoef niet precies te weten hoe het moet, je biedt een voorbeeld aan en ze pakken het zelf creatief en snel op. We zijn een middag bezig geweest met inventariseren en een middag met het maken van de filmpjes.

Een eigen Padlet over kunst

Het bredere thema Kunst is op De Bogen in groep 6, 7 en 8 door vier leerkrachten gezamenlijk opgepakt. Marleen van den Heuvel vertelt: “Wat is kunst nou eigenlijk? We startten met een aflevering van schooltv. De kinderen onderzochten vervolgens verschillende vormen van kunst en maakten in groepjes een Padlet over dans, architectuur, beeldende kunst, muziek en film. Het grappige was dat de 6e-groepers eerst allemaal met Rembrandt en Van Gogh aan de slag gingen. Ik vroeg naar de reden: het waren de enige kunstenaars die ze kenden.”

Haar collega vult aan: “Met een mindmap over film als vertrekpunt maakten de kinderen een grappig filmpje waarbij ze om beurten een woord toelichtten. Filmpjes maken is helemaal in, dus dat doen ze met plezier. We hebben het met geschiedenis ook ingezet, maar we merken wel dat er ontzettend veel tijd in gaat zitten. Het mooiste wat we hebben geleerd? Dat is toch dat het samenwerken zoveel oplevert, sommige kinderen staan met veel flair te presenteren, anderen zijn juist heel snel met die Padlet en filmpjes en ze nemen elkaar wel mee hoor.”

Zelf lessen ontwikkelen is een grote stap

Hoe kijkt de directeur naar de opbrengsten van de training mediacreativiteit? Erik Vis van De Bogen: “Ik zie verrassende dingen! Komend schooljaar gaan we evalueren, want we willen graag dat dit beklijft. Het sluit aan bij een nieuwe manier van werken, new pedagogies for deep learning, die kinderen duurzaam aanzet tot ontdekken en onderzoeken, zodat ze een breder besef krijgen en dieper leren. De kinderen hebben meer eigenaarschap over hun leren. Mediacreativiteit en werken met culturele competenties passen hier heel goed bij. Het ontwikkelen van je eigen lesinhoud is nieuw voor leerkrachten. Na soms al dertig jaar volgens vaste methoden gewerkt te hebben, is gaan denken vanuit leerlijnen en zelf lessen ontwikkelen een grote stap. Mensen durven het toch aan om het los te laten. Je moet fouten durven maken.”

Tussendoor gehoord:

"Waarom doe je dat allemaal op de iPad?" 
"Het werkt voor mij veel sneller dan de computer."
"Hoe zou je het creatief proces benoemen?"   
"Van heel passief, naar heel actief gedrag van de kinderen. Van niet weten waar te beginnen tot zelfstandig samen een film maken."
"Wat is voor jou een leermoment geweest?"   
"Het samenwerken, dat ging echt goed: boven verwachting."
Durf te vragen!    
'Ik vind het online alles erop zetten best lastig, ik leer en durf collega’s hulp te vragen."

Alle leerkrachten van De Bogen en De Korenbloem ontvingen hun certificaat Mediacreativiteit, een training van CultuurCollege (goed voor 45 punten in Registerleraar). Tjeerd Kootstra, adviseur van Cultuurmij Oost begeleidde hen bij dit traject.
Alle leerkrachten van De Bogen en De Korenbloem ontvingen hun certificaat Mediacreativiteit, een training van CultuurCollege (goed voor 45 punten in Registerleraar). Tjeerd Kootstra, adviseur van Cultuurmij Oost begeleidde hen bij dit traject.