Kinderen met ruimte in hun hoofd

Johannet König is leerkracht van groep 1 en 2 en tevens interne cultuurcoördinator van basisschool Op Weg in Ooij, een dorp onder de rook van Nijmegen. Ze noemt zichzelf een a-typische juf. “Met 300 minuten rekenen en 300 minuten taal per week ben ik er niet. Er wordt van leerkrachten vooral verwacht dat ze goed directe instructies kunnen geven, maar ik wil kinderen ruimte geven in hun hoofd.”

Basisschool Op Weg maakt deel uit van schoolbestuur Condor dat al in 2013 deelnam aan CMK en een eigen leerlijn cultureel erfgoed ontwikkelde. Door consequent te werken met C-zicht, het ondersteunende instrument bij de ontwikkeling van culturele competenties, hebben de scholen dit inmiddels onder de knie. Dat zie je terug bij de kinderen. Ze durven zich te uiten, geven opbouwende feedback aan elkaar en reflecteren op hun eigen handelen. Johannet König: “Vanuit het voortgezet onderwijs horen wij nu dat onze kinderen zich zo goed kunnen presenteren. Dat compliment komt ook bij de ouders terug. Onze leerlingen komen uit gezinnen die wel cultureel minded zijn, maar niet zozeer gericht op kunst. Ik vind dat we ze iets anders moeten geven dan ze al van huis uit meekrijgen. Dat gaan we de komende jaren doen met dans en drama: niet meer stichtingsbreed maar op maat van onze eigen school.”

“Omdat we ieder jaar C-zicht gebruiken voor bewust cultuuronderwijs en dit zichtbaar maken voor het team, slijpt de kennis erin.” Johannet König
“Omdat we ieder jaar C-zicht gebruiken voor bewust cultuuronderwijs en dit zichtbaar maken voor het team, slijpt de kennis erin.” Johannet König

Van stichtingsbrede leerlijn naar individuele aanpak

Na jarenlang samen met de Condorscholen aan een leerlijn te werken, is nu gekozen om het eigenaarschap van goed cultuuronderwijs bij de scholen zelf te leggen. Aldus ontwikkelde Op Weg een eigen plan en ook al heeft Johannet König veel ervaring, ze vond het nog best een klus om de aanvraag voor ondersteuning vanuit het CMK-programma te doen: “ik wist helemaal niet hoe zoiets moest, maar het is gelukt!” 

Al 16 jaar is Johannet König leerkracht bij Op Weg. Ze deed de opleiding tot interne cultuurcoördinator en volgt nu de post-hbo Cultuurbegeleider. “Toen ik net Icc-er was, ben ik begonnen met faciliteren. De school werkt met maandvieringen en ik keek wat we konden doen om die te verbeteren. Muziekjes inbouwen tussen de stukjes, kinderen laten reflecteren tussendoor. Elke keer verbeterden we iets. Dus we hebben niet eerst een heel plan uitgedacht, we zijn gewoon begonnen. Het werkte als een tierelier, want ouders komen kijken naar de maandvieringen en zagen nieuwe dingen gebeuren. Het is belangrijk dat ouders cultuuronderwijs goed vinden, dat ze er achter staan.

Ook de kleuters kunnen al feedback geven en reflecteren op de dans die ze maakten. Fotografie Ingrid Joppe.
Ook de kleuters kunnen al feedback geven en reflecteren op de dans die ze maakten. Fotografie Ingrid Joppe.

Dans, drama en creativiteitsontwikkeling

De komende twee jaar gaan we met dans en drama de maandvieringen inhoudelijk verrijken. Vanuit een onderzoekende houding gaan we het creatieve proces zichtbaar maken voor de kinderen én hun ouders. Opdat de waarde groter wordt dan ‘het is leuk’. We werken samen met Danielle Bouwmeester, zij heeft superveel kennis van het onderwijs, ze is optimistisch en positief en vakinhoudelijk brengt ze dans- en dramaexpertise mee. Het gaat ons om creativiteitsontwikkeling, ook bij de leerkrachten. Hoe word je creatief? Hoe krijg je voor elkaar dat mensen hun eigen culturele bagage gaan aanboren? Dat zijn vragen die in mijn opleiding aan de orde komen en waarmee ik de komende twee jaar aan de slag wil. Want, cultuureducatie verder brengen gaat niet zonder slag of stoot. Er zijn ook kritische geluiden. Collega’s vinden het eigenlijk te veel tijd kosten. Dan zeggen ze: ‘cultuureducatie staat op de rit, dat kan nu wel wat minder.’ Of na een oefening creativiteit in de leerkrachtenkamer waaraan het hele team vol overgave meedoet, toch reacties als ‘ik vond het heel leuk, maar voor mij had het niet gehoeven’.” Toch houdt de gedreven icc-er de school en het team op de gewenste koers. Hoe doet ze dat? “Ik kan niet zonder kunst, dus dat is mijn drijfveer om anderen mee te nemen.”

De rol van de Icc-er: heb je tips voor andere scholen?
Laat anderen stralen. Als dat lukt, dan gaan ze het zelf opzoeken. Dan pakken ze het op.  

Meer weten?
De leerlijn cultureel erfgoed is nog steeds beschikbaar voor alle scholen van Condor.  Lees het verhaal over de eigen leerlijn.
Er start weer een  opleiding interne cultuurcoördinator op 14 januari 2019.
De post-hbo-opleiding cultuurbegeleider begint 13 februari 2019. Lees het blog van Anneke Mengerink over deze opleiding. Marianne Thomassen, alumnus, zei erover: "Ik ben nu cultuurspecialist geworden op de school en ben ook zo ingeschaald. Ik denk met andere specialisten over schoolbeleid."